84/10/19
مطالبي مهم از دوست پژوهشگرم شاهين مهاجري
و من نيز عين مطلب ايشان را در زير درج مي كنم:
**********
اما راجع به صدادهي و نغمه نگاري تنبك مسائلي چند مطرح شده است كه ذكر آنها ضروري است:
1- سركار خانم افرا روغني مطرح كرده اند كه :
......تمام نت های 3 خطی قابلیت تبدیل شدن به 1 خطی و تمام نت های 4 خطی قابل تبدیل به 2 خط را دارند.با توجه به تحقیقات انجام شده و مطالعات و بررسی ها مشخص شد که چشم، نت های نوشته شده بر خطوط کمتر را راحتتر می خواند و ذهن در درک نت های خطوط 1 و 2 خطی راحت تر عمل می کند......
ممكن است منبع اين تحقيق را ذكر نمايند؟مطمئنا محقق يا محققين ايرانيند و شايد خود ايشان باشند. اين سرور گرامي لطف نمايند و مرا نيز در مورد منابع اين تحقيق آگاه نمايند.
2- دوست عزيز آقاي حميد هم با ذكر مشخصه ديگري از مطالب تئوريك موجود در سبك آقاي رجبي عنوان كرده اند كه :
....به نظر من بهترین شیوه برای نگارش ساز های کوبه ای بدون ارتفاع مشخص همان سیستم یک خطی است و تعدد خطوط حامل آن هم به واسطه ی تقسیم بندی نواحی ساز کاریست ناشیانه و غیر علمی چه بسا که بعضی هنرمندان ساز کوبه ای خود را به مناطق صوتی بیشتری تقسیم کنند مثلا 10 ناحیه آنگاه باید شاهد حامل 10 خطی باشیم البته با این موج بیسوادی در موسیقی ما این موضوع بعید نیست......
خدمت دوست عزيزم عرض كنم كه بر سر همين مطلب كلي با آقاي رجبي بحث كردم و ايشان عنوان كردند كه اين نظر را آقاي روشن روان داشته اند.
اما از ديد آكوستيك صدادهي سازهاي پوستي بسيار پيچيده است . صداي اين سازها در محدوده اصوات شبه هارمونيك قرار مي گيرد همچنانكه صداي ساز تار داراي ساختار هارمونيك است. درك ارتفاع صوت خود نيز مقوله اي پيچيده است اما بايد ذكر نمود كه تنبك همانند تيمپاني از اصول مشتركي در فيزيك صدا بهره مي برد. كاسه رزونانس در هر دو نقش بهبود دهنده و تغيير ماهيت ارتعاش را داشته و آن را از محدوده اصوات نامشخص خارج مي كند. در نهايت تقسيم بندي زير شايد مفيد باشد .
انواع صدا از نظر تشخيص ارتفاع صدا يا pitch :
1- نوفه-پارازيت يا نويز مانند صداي آبشار
2-صداي شبه هارمونيك (قابل تشخيص) مانند صداي تيمپاني –تمبك-زيلوفون-ويبرافون-چلستا و.....
3-صداي هارمونيك (قابل تشخيص) مانند صداي سازهاي زهي و بادي
در مورد 2 و 3 بسته به نوع ساختار ساز از نظر سيستم كوك مي توان گفت:
1- ساز با صداي كوك پذير(ارتفاع قابل تعيين) مانند تنبك كوكي و تار
2- ساز با صداي غيرقابل كوك(ارتفاع غير قابل تعيين) مانند تنبك معمولي كه كوك آن تابع شرايط فيزيكي محيط و ساز است.
پس مي بينيم كه صداي تنبك شبه هارمونيك-قابل تشخيص و قابل تعيين يا غير قابل تعيين است.
اگر دقت نماييد مي توانيد محدوده صداي تنبك را با كمك سازي مثل يك ارگ معمولي تعيين نماييد.
با در نظر گرفتن ساختار كلي طيف صداي تنبك - تكنيكهاي تنبك به مانند فيلتر صوتي - طيف رنگهاي صوتي متفاوتي را به گوش مي رسانند. علت اختلاف صوتي بك و پلنگ همين است و اما تنبك از طريق شكل خاص اجراي تكنيكهاي گرفته (موج عالم نمايي عوام پسند آن را خفه شدگي صدا مي نامد) قابليت اجراي فواصل موسيقي نسبت به كوك خود (نت پايه يك سيستم فواصل فرضي) را داراست .
درضمن همان موج بیسوادی و عالم نمايي عوام پسند باعث شد تا تنبك كوكي را تنبك شل كن سفت كن بنامند.
**********
و شاهين در آخر مطلب پر مغزش مي نويسد:
"پيمان جان اگر موافق باشي بعدا راجع به تنبك نويسي خواهم نوشت."
و جواب اينجانب: شاهين جان از مطلبت بسيار لذت بردم. لطفاً مطلب ديگري هم داشتي بنويس تا آنرا نيز درج كنم. هر چند كه مي دانم سخت مشغول كار هستي و گرفتار.
مقاله هاي جالب شاهين را اينجا بخوانيد:
هنر و موسیقی انسان نئاندرتال ، قسمت اول
هنر و موسیقی انسان نئاندرتال ، قسمت دوم
**********
به روز رساني نخست:
افرا روغني در جواب مسايل مطروح چنين جواب داده اند:
با سلام
برای توضیح بیشتر در مورد نغمه نگاری دف و سوال های پیش آمده لازم است موارد زیر را توضیح دهم:
تحقیق در مورد نغمه نگاری دف را اینجانب انجام داده ام . در این تحقیق با اساتید و دف نوازان بسیاری مصاحبه و گفتگو کرده ام (بخاطر حساسیت ایجاد شده که تصور شده من در حال تبلیغ برای شخص خاصی هستم از نام بردن امتناع می کنم).
آقای مهاجری در مورد منابع توضیح خواسته بودند، در تمامی کتاب های مختلف روانشناسی که مطالعه کرده ام این مطلب عنوان شده:
"هر چقدر شیئی از زمینه یا محیطی که در آن قرار دارد متفاوت تر و مشخص تر باشد، تشخیص و درک آن آسان تر است".
منابع مختلفی در این زمینه وجود دارد که من به کتاب "احساس و ادراک از دیدگاه روانشناسی" نوشته : دکتر نادری و دکتر سیف نراقی" که در دانشگاه ها تدریس می شود اکتفا می کنم.
در منابع و دروس پزشکی (همچنین نقاشی و گرافیک) این مطلب مورد توجه قرار می گیرد که هر گونه خطوط موازی که از نظر فاصله به هم نزدیک باشند و خصوصاً اگر همگی خطوط به یک رنگ باشند تباین (کنتراس) کاهش پیدا کرده و خطای دید افزایش پیدا می کند.
مطلبی که برایم خیلی جالب بود این است که اساتید معروفی که از 3 خط استفاده می کنند یکی از دلایل استفاده از این روش را "شرطی شدن ذهن به اختلاف خطوط می دانند" . بر اساس کتب روان شناسی شرطی شدن مطلبی جدای از تصورات اغلب مردم از این اصطلاح علمی است.
لازم می دانم چند مطلب را توضیح دهم : با بیان این مطالب قصد توهین یا بزرگ کردن شخص خاصی را ندارم. صرفاً حس کردم این وبلاگ می تواند جایی برای طرح مطالب علمی باشد. هرگز اعلام نکردم آقای ناصح پور تحقیق من را تا يید یا رد کرده اند صرفاً تشکر کردم.
با تشکر
شاد باشید
**********
و جواب اينجانب:
من تاييد مي كنم پژوهش افرا روغني در نوع خود بديع است حتي اگر نتيجه ي آن درست نباشد.
